Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi
Tarih: 17.4.2017 07:56:01
Prof. Dr. Bayram COŞKUN

16 Nisan 2017 tarihinde hükümet sisteminde değişiklik öngören, bunun yanında fazla tartışılmayan ama önemli bazı yenilikler de getiren (örneğin, sıkıyönetim denilen yönetim biçimini ortadan kaldıran, sivil yargı askeri yargı ikilemine son veren vb.) Anayasa değişikliğine dair hükümler halk tarafından kabul edildi. Bu konuda bazı değerlendirmelerimi paylaşacağım ama bundan önce Doç. Dr. Murat Aktaş ile ortak editörlüğünü yaptığımız 2. baskısı Liberte Yayınları arasında yayımlanan “Başkanlık Sistemi” adlı kitaba yazdığım ön sözde yer alan bazı değerlendirmelerimi dikkate sunayım: 

Günümüzde demokratik rejime sahip ülkelerin devlet yönetiminde kuvvetler ayrılığı ilkesini kabul ettiği, ancak kuvvetler ayrılığının yumuşak veya sert bir biçimde uygulanması sonucunda farklı hükümet sistemlerine sahip olduğu bilinmektedir. Halen yaygın olan hükümet sistemleri parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sistemidir. Her toplum, kendine ait tarihi, coğrafi, siyasi ve kültürel faktörlere dayalı olarak bir biçimi tercih etmiştir. Bunun yanında meselenin dinamik bir yönünün de olduğu, zaman zaman toplumların hükümet sistemine ilişkin tercihlerini değiştirebildikleri de görülmektedir.

Türkiye´de devlet biçimi olarak Cumhuriyet tercih edildikten sonra, belli bir süreç sonucunda parlamenter sisteme geçilmiş, bu tercih toplumdan gelen yaygın bir isteğin tezahüründen ziyade, anayasa yapıcılarının tercihleri sonucunda gerçekleşmiştir. Parlamenter sistemin güçlü bir Cumhurbaşkanı veya başbakanın var olduğu dönemde sorunlara yol açmadığı, ancak bahsedilen faktörün yokluğunda siyasi istikrarsızlığa ve yönetim krizine neden olduğu söylenebilir. Türkiye´nin özellikle 1970´li yılları bu duruma iyi örnektir.

Bu arada şunu belirtmek gerekir ki, hükümet sistemi bir toplum için değişmez nitelikte değildir, toplumun istemesi ve razı olması durumunda elbette hükümet sistemi değişebilir ve nitekim bu duruma ilişkin birçok örnek bulunmaktadır. Günümüzde yönetimde istikrar ve güçlü bir yönetime sahip olmak olgusu bir toplum için büyük önem taşımaktadır. Bunun yanında temel hak ve hürriyetlerin tam olarak garanti altına alındığı demokratik bir rejime sahip olmak ta aynı derecece önemlidir. Dolayısıyla arzulanan şey, yerleşik bir demokrasi yanında istikrarlı bir yönetime sahip olmaktır.

2007 yılında halkın kabul ettiği Anayasa değişikliği neticesinde Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi, devlet yönetiminde meşruiyetini doğrudan halktan alan iki etkin siyasal makam ortaya çıkarmıştır. Cumhurbaşkanının ikinci defa seçilebilecek olması, onun da seçmene yönelik mesaj niteliğinde icraatlar yapması sonucunu doğurmaktadır. Bu durum Cumhurbaşkanı ile Başbakan arasında ister  istemez -her birisi farklı telakkilere sahip olacağından- çatışmaların ortaya çıkmasına kaynaklık edecektir. Böyle bir hadiseden de devlet ve toplum hayatı her zaman olumsuz etkilenecektir. Bahsedilen sonucun ortaya çıkmasını engellemenin yolu, devlet yönetimindeki siyasi liderliği teke indirmektir.

Parlamenter sistem, doğası gereği yönetimde istikrarsızlıklara daha fazla yol açmaktadır. Buna karşılık başkanlık sisteminin yönetimde istikrar sağlama gibi güçlü bir yönü vardır. Geçmişte yönetimde istikrarsızlığın Türkiye´ye çok şey kaybettirdiği bilinmektedir. Başkanlık sistemine geçilmesi durumunda bu sorunun bertarafı söz konusu olacaktır. Ancak diğer yandan başkanlık siteminin kişisel yönetime ve diktatörlüğe yol açacağı biçiminde görüş ve endişeler de bulunmaktadır. Anayasa tarafından demokratik sistem ve temel hak ve hürriyetler koruma altına alındıktan sonra böyle bir ihtimal oldukça düşük olarak görülmektedir.

Parlamenter sistem ve Başkanlık sistemi hakkında birkaç yıl önce yayımlanan yukarıdaki görüşlerimi özetledikten sonra gelelim günümüzdeki duruma. Kısa vadeli siyasi tartışmalardan sıyrılıp, uzun vadeli bir perspektifle referandumla kabul edilen metin değerlendirildiğinde; oluşturulması öngörülen cumhurbaşkanlığı sistemi bir taraftan yönetimde istikrar sağlarken, diğer taraftan temsil de de şu andaki sisteme göre daha fazla adalet sağlayacaktır. Yürütmenin doğrudan halk tarafından seçilmesinin yönetimde nasıl istikrar sağladığı açık olduğundan, temsilde adaletin nasıl daha fazla sağlanacağını kısaca anlatmaya çalışayım. Cumhurbaşkanı (yürütme) halk tarafından % 50´den fazla bir oyla seçileceği için yürütmenin temsil meşruiyeti her zaman daha güçlü olacaktır. Çünkü halen mevcut olan sisteme göre bir siyasi parti % 35-40 bir oy oranı ile de hükümet kurma yetkisini elde edebilir. Aynı zamanda Cumhurbaşkanın % 50´nin üzerinde bir oyla seçilecek olması uzlaşmacı bir siyaset kültürünün gelişmesine ve toplumun her kesiminin önemsendiği bir yaklaşımın yerleşmesine katkı sağlayacaktır. Çünkü çoğunluğun desteğini almak bu tarz politikalar gerektirir. Bunun yanında yürütme doğrudan halk tarafından seçildiğinden dolayı, parlamenter sistemde yönetimde istikrar amacıyla konulan seçim barajına ihtiyaç kalmayacağı için toplumda karşılık bulan her siyasi görüş, parlamentoda temsil edilme imkanını elde edecektir. Böylece parlamento da da temsilde adalet daha güçlü hale gelecektir.

Diğer taraftan hızlı gelişmelerin yaşandığı günümüzde, güçlü ve değişime anında reaksiyon verebilen bir yürütme bir ülke ve toplum için önemli bir avantaj oluşturmaktadır. Bunun yanında yüz yılı aşkın bir geçmişe sahip olan demokrasimizin önümüzdeki süreçte çoğulcu demokrasi anlayışı doğrultusunda gelişerek güçleneceğini düşünüyorum. Halkoyuna sunulan hükümler için ortaya atılan güçler ayrılığı ilkesine aykırı sonuçlara yol açacağı yönündeki iddiaların reel karşılığının ortaya çıkması durumunda, bu olgunun yine toplumsal talep ile düzeltileceği kanaatindeyim.

Sonuç olarak halk tarafından kabul edilen anayasa değişikliğinin, çoğulcu demokrasi anlayışı ile birlikte; orta ve uzun vadede Türkiye için yönetimde istikrar temsilde adaleti kuvvetlendireceği, sivil siyaseti güçlendireceği ve yeni durumda Türkiye siyasetine uzlaşmacı bir yaklaşımın egemen olacağı, bütün bunlarında ekonomik refahı geliştireceği inancındayım.

Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
BARIŞ VE HUZUR ORMANI VESİLESİYLE… (04 Mayıs 2015 - Pazartesi)
Sayfa:
Muş Ovası Gazetesi
13.10.2018
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
MUŞ İCRA DAİRESİ
MUŞ İCRA DAİRESİ
MUŞ İCRA DAİRESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ
MSB AKARYAKIT İKMAL VE NATO PPL TESİSLERİ İŞ BAŞKANLIĞI  MSB ANT DOĞU BÖLGE 5. İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ / ELAZIĞ
MSB AKARYAKIT İKMAL VE NATO PPL TESİSLERİ İŞ BAŞKANLIĞI MSB ANT DOĞU BÖLGE 5. İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ / ELAZIĞ
MSB AKARYAKIT İKMAL VE NATO PPL TESİSLERİ İŞ BAŞKANLIĞI MSB ANT DOĞU BÖLGE 5. İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ / ELAZIĞ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
K.Y.K. MUŞ İL MÜDÜRLÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ ŞEHİT YÜCEL KURTOĞLU GÜZEL SANATLAR LİSESİ MÜDÜRÜĞÜ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MÜSTEŞARLIK ŞEHİT YÜCEL KURTOĞLU GÜZEL SANATLAR LİSESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI GENELKURMAY BAŞKANLIĞI BAĞLILARI VE MÜSTEŞARLIK 49´UNCU KOMANDO TUGAY KOMUTAN YARDIMCILIĞI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI GENELKURMAY BAŞKANLIĞI BAĞLILARI VE MÜSTEŞARLIK 49´UNCU KOMANDO TUGAY KOMUTAN YARDIMCILIĞI
ISINMA AMAÇLI İTHAL KÖMÜR (TİP-1) ALIMI alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir. İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ BELEDİYESİ
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL ÖZEL İDARESİ
SAĞLIK BAKANLIĞI MÜSTEŞARLIK İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
SAĞLIK BAKANLIĞI MÜSTEŞARLIK İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
2 KISIM (HASKÖY VE BULANIK DEVLET HASTANELERİ )BAKIM ONARIM İŞİ yapım işi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir. İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır.
İHALE İLANI
İHALE İLANI
MUŞ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 11.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ VAN
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 11.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ VAN
Muş İlindeki Tarihi Kız, Murat Köprüleri Restorasyon Uygulama Ve Döşeme Aydınlatma İşi
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI GENELKURMAY BAŞKANLIĞI BAĞLILARI VE MÜSTEŞARLIK 49´UNCU KOMANDO TUGAY KOMUTAN YARDIMCILIĞI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI GENELKURMAY BAŞKANLIĞI BAĞLILARI VE MÜSTEŞARLIK 49´UNCU KOMANDO TUGAY KOMUTAN YARDIMCILIĞI
EKMEK YAPIMI İÇİN KATKI VE GIDA MADDESİ ALIMI alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir. İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:
DOLAR
5.8113
EURO
6.7288
Muş için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:41 07:23 12:27 14:54 17:12 18:42
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Muhakkak ki kulak, göz, kalp, bunların her biri kendi fiillerinden mesul tutulacaklardır.

Hz. Muhammed